Amaç Kapsam ve Hedefler
GEREKÇE
Acil servisler insanların sadece medikal ve cerrahi değil, aynı zamanda psikososyal yardıma en yoğun ihtiyaç duydukları yerlerdir. Başvuranların önemli bir kısmının yaşantısal bir kriz içinde oldukları görülür. Böyle durumlarda kişiler yaşam amaçlarının yitirilmesi veya potansiyel bir tehdidin altında olup sıkıntı, huzursuzluk, umutsuzluk, çaresizlik ve yardımsızlık yaşarlar. İçinde bulundukları bu zor ruhsal durumdan daha önce öğrenmiş oldukları başa çıkma mekanizmaları ile kurtulamayabilirler. Dezorganizasyon diyebileceğimiz bu durum hasta yakınları hatta tedavi ekibinde de ortaya çıkabilir. Herhangi bir psikiyatrik rahatsızlık olmaksızın da yaşam olaylarına, hastalıklara, gelişimsel sorunlara, psikososyal veya fiziki travmalara bağlı ortaya çıkabilen bu gibi psikososyal krizlerin yaşandığı acil servislerde krize müdahale oldukça kullanışlı ve geniş uygulama alanına sahip bir yaklaşım biçimidir. Buna karşın acil servislere başvurularda medikal bakımın en iyi şekilde verilebilmesi için çalışırken oluşan psikososyal kriz durumları hiç dikkate alınmaz.
Oysa acil servislerin yoğun çalışma temposu içerisinde ortaya çıkan en önemli sorunlardan biri, hasta ve hasta yakınlarının aniden ortaya çıkan, onları hazırlıksız yakalayan yeni durumdan kaynaklanan çeşitli sorunlara bağlı olarak yaşadıkları kriz durumudur. Benzer bir diğer uygulama ise acilde tedavisi başlatılan intihar girişimlerine medikal müdahalenin arkasından gerekli psikososyal müdahalenin yapılmamasıdır. Yalnızca açık psikopatoloji sergileyen hastalar psikiyatriye yönlendirilir. Bunun yanında çevreyi rahatsız eden belirtiler sergilemeyen büyük bir gruba bu yönlendirme uygulanmaz. Bazı durumlarda ise hasta bu yönlendirme yapılsa dahi psikiyatriye gitmek istemeyebilir. Böylece bu hasta grubuna ulaşılabilecek en iyi dönem elden kaçırılmış olur. Oysa bu vakalarda medikal tedaviden sonra uygun zamanda yapılan psikoteröpatik müdahale çok kolay ve çabuk yarar sağlayan bir yaklaşımdır. Bazen tek görüşmenin bile yeterli olduğu durumlar olduğu gibi bazen de uzun sürecek tedavi sürecini ve hastayı tedaviye motive etme gibi önemli bir işlevi görür.
İnsanlar çeşitli sorunlara bağlı olan dayanılmaz duygusal acılardan kurtulmak için intihara başvurabilir. İntihar girişiminde bulunan kişi öylesine bir sıkıntı içerisindedir ki bu durumdan kurtulmasını sağlayacak başka seçenekleri göremez. Girişimde bulunan kişi gerçekten Ölme arzusunda olabileceği gibi bu davranışında acısını, çaresizliğini ve umutsuzluğunu dile getirmek amacını da gütmüş olabilir. Yaşamında olası değişikliği engellemek ya da böyle bir değişiklikten kaçmak amacıyla intihar etmiş de olabilir. Nedeni ne olursa olsun her girişim önemle ele alınmalı ve dikkatle değerlendirilmelidir. Her tamamlanmış intihar öncesinde başarısız ve mesaj niteliği taşıyan girişimler vardır.
İntihar girişiminde bulunan kişinin ilk teması acil servisteki personel ile olur. Genellikle hasta burada hayati tehlikesi olup olmadığı ve bedensel sorunları açısından ele alınır. Ümitsiz, korkuları olan, endişeli biri olarak ele alınmaz. Oysa hastanın duygusal durumu ile de yardıma gereksinimi vardır. Hasta kendine gelmeye başlayınca hasta ile ilişki kurulmaya çalışılmalıdır. Hasta ile insanca ilişkiye girmek, bedensel sorunların yanı sıra duygusal sorunlarına ilgi göstermek, onları açıklamasına yardımcı olmak çok önemlidir. Bu hastanın yaşama dönmesine ve tedavisinin sürmesi için motive olmasına neden olur.
Acil serviste verilen hizmetlerin sadece medikal boyutta yürütülmesi, insan ilişkilerinde yaşanan güçlüklerin aşılamaması, hasta ve hasta yakınlarım kurumla ilgili bilgilendirme eksikliği kısaca gerekli psikososyal yaklaşım ve müdahalenin yapılamaması yaşanılanları daha da zorlaştırmaktadır. Beklenmedik, aniden ortaya çıkan bedensel ya da duygusal travmatik yaşantılarla karşılaştıklarında kendilerini acil serviste bulurlar. Bu olumsuz faktörlere bir de acil servis ekibinin yaşamış olduğu stres eklenebilir. Böylelikle gergin bir ortam oluşur.
Bu bilgilerin ışığında intihar girişimlerini acil servislerde kayıt altına almak, bu anlamda bir veri bankası oluşturmak gerekli çalışmalara ışık tutması bakımından önemli görülmekte; hasta ve hasta yakınlarına psikososyal desteğin yanı sıra alanda çalışan sağlık personeli ile işbirliği yapılacak diğer sektör çalışanlarının intiharın önlenmesi konusunda eğitilmelerinin zarureti ortaya çıkmaktadır. Bu konuya çok yönlü ve bir bütün olarak yaklaşımı sağlayacaktır.
ACİL SERVİSTE İNTİHAR GİRİŞİMLERİNE PSIKOSOSYAL DESTEK VE KRİZE MÜDAHALE PROGRAMI AMAÇ KAPSAM VE
HEDEFLERİ
1-AMAC
İntihar girişimleri ve diğer kriz durumları ile karşılaşan kişilere ve ailelerine uygun zamanda, gerekli psikososyal desteğin verilmesi.
2-KAPSAM
- İntihar girişimleri ve diğer kriz durumları ile karşılaşan kişilere ve ailelerine gerekli
psikososyal desteği sağlamak amacıyla acil servis çalışanları (hekim, hemşire, sağlık memuru,
psikolog, sosyal çalışmacı ve hasta bakıcılar), yedek seçilen kriz odası birim sorumlusu, 112
hızır acil çalışanları (hekim, hemşire, sağlık memuru) ile birinci basamak hekim, hemşire ve
ebeleri.
- Diğer meslek mensupları; rehber öğretmenler, polisler, jandarma görevlileri, hapishane
çalışanları, din görevlileri, yerel medya mensupları ve itfaiyeciler.
3- HEDEFLER
- Pilot illerin pilot hastanesi acil servis çalışanları, yedek seçilen kriz odası birim sorumlusu,
112 hızır acil çalışanları ve birinci basamak sağlık personelini intihar olgusu ve önlenmesi
hakkında bilgi sahibi kılmak, kriz halinde bulunan hastalara uygun yaklaşım yollarının
bilinmesini sağlamak.
- İntihar girişimleri ve diğer kriz durumları ile karşılaşan kişilere ve ailelerine bu alanda
eğitim almış profesyonellerce, acil medikal tedaviden sonra uygun zamanda, kriz odası
uygulamaları çerçevesinde gerekli psikososyal desteği sağlamak.
- İntihar girişimlerini, kriz odası birim sorumlusunun denetiminde, bu alanda eğitim almış
personelce kayıt altına alarak veri bankası oluşturmak.
- İnterdisipliner işbirliği içerisinde programda tanımlanan diğer meslek mensuplarını intihar
girişimleri ve diğer kriz olguları hakkında bilgi sahibi kılmak.
|
